Zaloguj

Regiony - Bieszczady z Pogórzami

    • smerek

Jest w łuku Karpat miejsce wyjątkowe pod wieloma względami. Niegdyś był to gęsto zaludniony obszar górski, a po II wojnie światowej, w wyniku tragicznych wydarzeń, stał się jednym z najdzikszych miejsc we współczesnej Europie. Przez kilka wieków mieszkały tu różne nacje - Rusini, Polacy, Żydzi, czy też Romowie. To miejsce leży na styku Polski, Słowacji i Ukrainy. Zachowały się tu fragmenty rozległej Puszczy Karpackiej, które stanowią ostoję dla żubrów, niedźwiedzi, wilków oraz innych dużych i rzadkich zwierząt. 

„Bieszczady to nie dzika kraina gdzieś na końcu świata, Bieszczady - to stan świadomości”.

Bieszczady są owiane legendą "polskiego Dzikiego Zachodu", pełne są historycznych niespodzianek, ale też otwarte na ludzi, z dobrze zachowaną dziką przyrodą. Żeby „poczuć” prawdziwe Bieszczady trzeba koniecznie wejść na połoniny, „dotknąć przyrody" i poznać ciekawych ludzi. Pomimo powojennych zniszczeń i wysiedleń rdzennej ludności, w wielu miejscach można nadal podziwiać skarby drewnianej architektury sakralnej. Ocalałe ikony, które zdobiły niegdyś bieszczadzkie świątynie, są magnesem dla miłośników kultury bizantyjskiej. Góry te odsłaniają też inne tajemnice - pozostały ślady po pierwszej i drugiej wojnie światowej. Przez lata nie mówiło się o Linii Mołotowa, czy też o Akcji „Wisła”. Coraz częściej wspomina się o wielokulturowości i wielonarodowości dawnych mieszkańców tych gór.

W sposób bardzo dynamiczny rozwija się obecnie turystyka. Region kusi turystów tematycznymi szlakami dziedzictwa kulturowo-przyrodniczego, które są dobrze przygotowane do uprawiania różnych form aktywności fizycznej i turystyki kwalifikowanej. Baza noclegowo–gastronomiczna oferuje różnorodny standard usług. Nawet najbardziej wybredny turysta znajdzie tu coś dla siebie. Można także skorzystać z usług wysoko wykwalifikowanych przewodników, którzy specjalizują się w różnych dziedzinach historii, kultury i przyrody regionu.

Te góry, swoim niepowtarzalnym klimatem przyciągały różnych artystów z całego kraju. Bieszczady sławią w swoich utworach m.in. Michał Broda - autor tekstu „Moje Bieszczady” wylansowanego przez grupę KSU - Tołhaje, Stare Dobre Małżeństwo, Wolna Grupa Bukowina, Dom o Zielonych Progach oraz inni śpiewając teksty Adama Ziemianina, a także Edwarda Stachury, czy też Jerzego Harasymowicza..

Wszystko to powoduje, że Bieszczad stale tworzy swoją historię, wzmacnia swojego ducha…

Geografia

Bieszczady to najbardziej wysunięta na wschód część polskich Karpat. Geograficznie ich granice wyznacza na zachodzie Przełęcz Łupkowska, a na wschodzie Przełęcz Wyszkowska, leżąca po ukraińskiej stronie. Polska część Bieszczadów, to Bieszczady Zachodnie, kończące się na Przełęczy Użockiej znajdującej się na pograniczu Polski i Ukrainy. Bieszczady należą do Karpat Wschodnich, które od ich zachodniej części oddziela Przełęcz Łupkowska oraz doliny Sanu i Osławy.

Północna granica tych gór przebiega podnóżami Chryszczatej i Wołosania, Durnej, Korbani, dalej północnymi stokami Otrytu i górnym odcinkiem doliny Sanu. Bieszczady dzielą się na liczne, wyraźnie od siebie oddzielone pasma. Od zachodu są to kolejno: pasmo Chryszczatej i Wołosania, nazywane też Wysokim Działem, dalej pasmo Łopiennika i Durnej, oddzielone od niego głęboką doliną Solinki, niewielkie pasmo Falowej i Kiczery. Dalej na wschodzie za doliną Wetliny ciągnie się pasmo połonin, a na północ od niego znajduje się długi wał Otrytu. Na południu wzdłuż granicy ciągnie się pasmo graniczne. Rzeki wypływające z Bieszczadów wpadają do Morza Bałtyckiego. Wyjątkiem jest dorzecze Strwiąża, które należy do zlewni Morza Czarnego. Największą rzeką wypływającą z tego masywu górskiego jest San.

Najwyższym szczytem całych Bieszczadów jest Pikuj 1405 m n.p.m., znajdujący się po ukraińskiej stronie, zaś w polskiej części jest to Tarnica 1346 m n.p.m.

Przyroda Bieszczadów

Przyrodniczo Bieszczady są jednym z najciekawszych regionów w Polsce. Wspólne oddziaływanie budowy geologicznej, warunków klimatycznych oraz kilkusetletniej gospodarki ludzkiej spowodowało, że ukształtowała się tu specyficzna szata roślinna. Jest ona odmienna niż w innych częściach polskich Beskidów. Zupełnie inaczej układają się tutaj piętra roślinności.

Najniżej występuje piętro pogórza (do ok. 500 m n.p.m.) z przeważającym udziałem jodły i buka oraz domieszkowo graba, wiąza, jesiona, olszy szarej i świerka. Wyższe piętro, regla dolnego (do ok. 1150 m n.p.m.), tworzą głównie buki, jodły, a domieszkowo także jawory, świerki i olsza szara w dolinach. Osobliwością Bieszczadów jest brak piętra regla górnego i kosodrzewiny. Bezpośrednio powyżej piętra regla dolnego położone jest piętro halne, które tutaj nazywane jest połoninami.

W Bieszczadach, które należą do pasma Karpat Wschodnich, występuje wiele gatunków roślin, które w warunkach naturalnych nie są spotykane w innych polskich górach. Rośnie tu m.in. lulecznica kraińska, goździk skupiony, pszeniec biały oraz fiołek dacki. Lasy bieszczadzkie mają charakter naturalny, a miejscami niemal pierwotny i stanowią dobrze zachowane fragmenty dawnej Puszczy Karpackiej. Bardzo ciekawa jest również bieszczadzka fauna. Góry te są jednym z najbogatszych, pod względem występowania dużych ssaków, miejsc w Europie. Stosunkowo licznie występują  tu niedźwiedzie brunatne, wilki, żubry oraz rysie, żbiki, a także duże ptaki drapieżne i sowy - jak orzeł przedni, orlik krzykliwy, puszczyk uralski i puchacz.

W związku z dużą wartością przyrodniczą znaczna część Bieszczadów została objęta różnymi formami ochrony. Południowo-wschodni ich zakątek, z pięknymi połoninami i naturalnymi lasami u ich podnóży, a także cześć doliny Sanu z torfowiskami wysokimi obejmuje ochroną Bieszczadzki Park Narodowy. W jego sąsiedztwie znajdują dwa parki krajobrazowe: Cisiańsko-Wetliński Park Krajobrazowy, obejmujący pasmo Wysokiego Działu i Łopiennika oraz Park Krajobrazowy Doliny Sanu który obejmuje również pasmo Otrytu.

Na terenie parków krajobrazowych powstało także wiele cennych rezerwatów przyrody. Niezwykłe walory pogranicza polsko-słowacko-ukraińskiego zyskały także uznanie UNESCO. Utworzono tu Międzynarodowy Rezerwat Biosfery „Karpaty Wschodnie”, w skałd którego po stronie polskiej wchodzi Bieszczadzki Park Narodowy oraz dwa, graniczące z nim, parki krajobrazowe. Z kolei po stronie słowackiej włączono do niego Park Narodowy „Połoniny” , zaś w części ukraińskiej Użański Park Narodowy.

Budowa geologiczna

Bieszczady zbudowane są ze skał osadowych, które tworzą naprzemianległe warstwy  piaskowce, łupki i margli nazywane fliszem karpackim. Pofałdowane kompleksy skalne, które uległy także ponasuwaniu na siebie tworzą duże jednostki tektoniczne, określane jako płaszczowiny. Na obszarze Bieszczadów wyróżniono dwie główne płaszczowiny. Pierwsza, dominująca powierzchniowo to płaszczowina śląska, z której zbudowane są pasma połonin i Przedgórze Bieszczadzkie. Druga, leżąca bardziej na południu to płaszczowina dukielska, budująca po części Wysoki Dział oraz całe pasmo graniczne, aż po Wielką Rawkę.

W rzeźbie Bieszczadów przeważają stromo ustawione fałdy, co jest cechą charakterystyczną dla Beskidów Wschodnich. Szczególnie interesującą strukturę możemy zobaczyć w okolicach Baligrodu. Znajduje się tutaj tzw. łuska tektoniczna (łuska Bystrego). Jest to stromy fałd, z jednej strony odcięty uskokiem i mocno wydźwignięty do góry. Dzięki temu na powierzchni odsłaniają się najstarsze w Bieszczadach warstwy skalne. Budowa geologiczna warunkuje rzeźbę terenu, która ma tutaj w większości charakter strukturalny. Układ pasm jest ściśle dopasowany do przebiegu struktur geologicznych. Obserwujemy tutaj charakterystyczny, rusztowy układ grzbietów. Pasma, zbudowane z odpornych warstw piaskowców pooddzielane są od siebie szerokimi obniżeniami, które zostały wyżłobione w miękkich łupkach. Same pasma są poprzecinane krótkimi i głębokimi dolinami przełomowymi. 

UNESCO

Na terenie Bieszczadów Zachodnich leży polska część Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery „Karpaty Wschodnie”. Utworzono go w 1992 roku i był to pierwszy na świecie trójstronny (polsko-słowacko-ukraiński) rezerwatu biosfery UNESCO. Jego łączna powierzchnia, na obszarze trzech państw, wynosi około 2 tys. km2.

Transgraniczny region porastają największe w Europie kompleksy naturalnych lasów bukowych. Również i one wzbudziły duże zainteresowanie i uznanie międzynarodowych ekspertów. Część z tych rozległych kompleksów leśnych, położonych po stronie słowackiej i ukraińskiej, już została wpisana na listę UNESCO. Obecnie trwają intensywne starania o wpisanie na nią także starodrzewi znajdujących się w polskiej części Bieszczadów.  

Na listę światowego dziedzictwa UNESCO  w 2013 roku zostały wpisane dwie bieszczadzkie świątynie. Jest to dawna cerkiew bojkowska pw. Św. Michała Archanioła, położona w Smolniku nad Sanem oraz  leżąca w Turzańsku (w dolinie Osławy) łemkowska cerkiew pod tym samym wezwaniem.

Warto tu także wspomnieć o jeszcze jednym ważnym wyróżnieniu, a mianowicie Bieszczadzki Park Narodowy, jako jedyny tego typu obszar chroniony w Polsce, posiada „Dyplom Europejski”. Jest on przyznawany przez Radę Europy, szczególnie wyróżniającym się w skali kontynentu, obiektom historycznym, kulturowym i przyrodniczym.

Zaplanuj swoją podróż w Bieszczady – baza Usług i Atrakcji (Noclegi, Warsztaty i inne)

Zaplanuj swój pobyt

Atrakcje/Usługi z tego regionu

    • bikefoto

CARPE DIEM - Organizowanie wypraw narciarskich - USTJANOWA

Usługi specjalistyczne z instruktorem
    • p1010574

Carpe Diem -wyprawy rowerowe

Usługi specjalistyczne z instruktorem
    • wypał raku k

Warsztaty ceramiczne w Pracowni „Carpe Diem”

Warsztaty/pokazy rzemiosła tradycyjnego
    • Bumber Ball

PAWUK - Bumper Ball

Usługi specjalistyczne z instruktorem
    • dominik jagie o

TURKULA - wycieczka na rakietach

Usługi przewodnickie
    • dominik jagie o

TURKULA - Wycieczki kilkudniowe

Usługi przewodnickie
    • dominik jagie o

TURKULA - wycieczki piesze

Usługi przewodnickie
Powrót
FUNDUSZE EUROPEJSKIE – DLA ROZWOJU INNOWACYJNEJ GOSPODARKI
Projekt „Stworzenie internetowego serwisu automatycznej konfiguracji przez turystów autorskiego, indywidualnego pobytu turystycznego w regionie bieszczadzkim www.mojebieszczady.com” współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego