Zaloguj

Galicyjska straż ogniowa - śladami strażackiej przeszłości regionu cz. II

    • Remiza strażacka przy galicyjskim rynku

W Muzeum - Dział Historii Pożarnictwa zajmuje budynki dawnych stajni przy przeworskim pałacu. Zbiory tam zgromadzone zostały dzięki pasji Leona Trybalskiego, którego rodzina przez kilka pokoleń związana była z miejscową strażą. Kolekcję została udostępniona do zwiedzania w 1956 r.

Eksponaty zgromadzone na wystawie przedstawiają historię straży w okolicach Przeworska, ale też i innych terenów Podkarpacia - od. poł. XIX w.  aż  po współczesność.

Do z nich należy zaliczyć sikawki ręczne przenośne i czterokołowe o zaprzęgu konnym takich producentów jak: W. M. Knaust w Wiedniu, Unia Strażacka we Lwowie, M. Neumann w Krakowie, czy Bracia Bartik w Tarnowie oraz drewniane i mosiężne tzw. szpryce.

Zobaczyć tu można różnorodny sprzęt gaśniczy taki jak: węże pożarnicze, pływaki, smoki, prądownice; sprzęt ratowniczy: strażackie pasy bojowe, zatrzaśniki, linki strażackie; sprzęt burzący: topory i bosaki; różnego rodzaju drabiny pożarnicze, sprzęt oświetleniowy oraz urządzenia alarmowe: syreny, gongi, bekadła i trąbki.

Bardzo ciekawy zbiór tworzą hełmy strażackie z XIX i XX w., wśród których najlepiej prezentują się oficerskie hełmy paradne z czasów autonomii galicyjskiej.  Spory zbiór tworzy kolekcja mundurów, odznaczeń, wyróżnień i medali itp.

Zabytkowy sprzęt strażacki coraz częściej zobaczyć można w charakterze atraktorów, w różnych miejscowościach, gdzie po odrestaurowaniu tworzy swoiste pomniki techniki strażackiej, używanej w regionie. I tak np. konną pompę strażacką spotykamy w Dobrej Szlacheckiej, gdzie stoi nieopodal cerkwi zaś frontową ścianę Domu Strażaka w Nozdrzcu zdobi zabytkowa pompa ręczna. Konna pompa strażacka stoi również przed siedzibą straży pożarnej w Ustrzykach Dolnych.

Strażackie akcenty znajdziemy też w sanockim skansenie, w którym znajdują się dwie remizy strażackie. Pierwsza z nich, pochodząca ze wsi Lipinki stoi w sektorze doliniarskim, druga przy niedawno otwartym „Rynku Galicyjskiego Miasteczka”.  W obydwu mieszczą się w interesujące ekspozycje sprzętu strażackiego. Muzeum Budownictwa Ludowego posiada również oryginalny, zabytkowy wóz strażacki Star 25.

Także w kolbuszowskim skansenie znajduje się remiza strażacka z oryginalnym wystrojem pochodzącym z lat 30. XX wieku.

Eksponaty pożarnicze obejrzeć można również w Muzeum Regionalnym w Dębicy, gdzie eksponowane są sikawki ręczne do zaprzęgu konnego z przełomu XIX i XX w. Od niedawna ozdobą kolekcji jest ponad 40. letni samochód pożarniczy Tatra ALS-32 z 1970 r.

Tematyce strażackiej poświęcona jest prywatna kolekcja paradnych hełmów strażackich Mrozów, która znajduje się w Trześniowie. Pan Edward wraz z synem zajmuje się wykonywaniem kopii hełmów używanych przez strażaków w XIX i XX w. Spośród niezliczonej ilości hełmów, które powstały w trześniowskiej pracowni na zlecenie różnych instytucji, organizacji i osób prywatnych, setki wzorów można obejrzeć w tutejszej galerii. Oprowadza po niej życzliwy gospodarz – niezrównany gawędziarz, który potrafi opowiadać godzinami, nie tylko strażackie historie.

Ciekawą imprezą organizowaną rokrocznie w czerwcu przez gminę Zarszyn, która odbywa się w Rudawce Rymanowskiej jest „Międzyregionalny Pokaz i Zawody Zabytkowych Sikawek Konnych”. Ta ciekawa impreza cieszy się zainteresowaniem i sympatią zarówno miejscowych jak i przyjezdnych.

Warto czasem zwiedzając sztandarowe atrakcje regionu zatrzymać się w takim miejscu, zwiedzić ekspozycję strażackiego muzeum, lub zajrzeć do pana Edwarda i posłuchać strażackich opowieści. A czasem tylko zwrócić uwagę, na mijane po drodze, służące już dziś tylko jako atraktory pompy strażackie. Jest to również historia naszego regionu.

Robert Bańkosz.

FUNDUSZE EUROPEJSKIE – DLA ROZWOJU INNOWACYJNEJ GOSPODARKI
Projekt „Stworzenie internetowego serwisu automatycznej konfiguracji przez turystów autorskiego, indywidualnego pobytu turystycznego w regionie bieszczadzkim www.mojebieszczady.com” współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego